Moderne Jethro’s

Wat gebeurt er als de leider van een volk een wijze buitenstaander ontmoet? Mozes ervoer het in de ontmoeting met zijn schoonvader Jethro. Deze brengt ook Mozes’ vrouw en de beide zonen mee, die een tijdlang in Midian zijn geweest. Het weerzien is allerhartelijkst, maar als Jethro bij het volk Israël in de woestijn is, valt deze heidense priester uit Midian iets op. Hij maakt zijn schoonzoon deelgenoot van zijn waarnemingen. ‘Hier raak je burn-out van’, zegt hij welgemeend. ‘Je moet het anders aanpakken’. En hij geeft Mozes een ongevraagd advies.

Dit advies is te lezen als een bruikbare aanwijzing voor leiderschap over een groot volk. Opmerkelijk is dat het advies komt van een heidense priester. Daar doet de Schrift kennelijk niet moeilijk over. Het advies wordt geïntegreerd als een woord van goddelijke openbaring – en is ook in onze tijd nog waardevol: niet alles alleen doen, maar delegeren.

Geluksparadox

Ik las voor de coronatijd in NRC en in andere media over drie Vlaamse psychiaters die in Nederland naam hebben gemaakt: Dirk de Wachter, Damiaan Denys en Paul Verhaeghe. In het lezingencircuit trokken ze met hun inzichten en analyses volle zalen. Het publiek hing aan hun lippen. De Vlamingen verbaasden zich erover dat zij als psychiaters en psychologen de plaats hadden ingenomen van dominees en priesters. De secularisatie heeft deze traditionele vertegenwoordigers van godsdienst en geloof aan het zicht onttrokken. Nu zijn het psychiaters, schouwers van de ziel, die de duiders van onze tijd zijn geworden. Zij spreken over een diepe crisis van de zingeving. Want, zeggen ze, er is leegte en zinloosheid die drukbezette psychiaters in hun spreekkamers mogen oplossen. In België, maar ook in Nederland, leeft het besef dat we te maken hebben met een geluksparadox: we weten dat we het goed hebben, maar zo voelt het niet. Er heerst chronische ontevredenheid. Deze Vlaamse psychiaters zijn als Jethro’s die een

Deze Vlaamse psychiaters zijn als Jethro’s die een analyse maken van de samenleving en de vinger leggen op de tekorten die ze waarnemen. Dirk de Wachter spreekt in zijn kenmerkende Vlaamse stijl over de ‘ikkigheid, die ontaardt in ledigheid’. Met de teloorgang van de religie is volgens hem veel overboord gegooid dat raakt aan hogere doelen, rituelen, tradities en levensvragen. De psychiaters zijn het erover eens dat een te grote gerichtheid op het ego en succes afleidt van waar het werkelijk om gaat: de verbinding met en het geluk van de ander. Het streven naar een perfect leven is een narcistisch ideaal, dat in strijd is met de realiteit. Want lijden hoort bij het leven en pijn is inbegrepen.

Diep tekort

We moeten ons heil meer zoeken in hechte vriendschappen en diepgaande gesprekken. Niet zozeer bij professionele hulpverleners, maar vooral bij elkaar. Waarom naar psychiaters gaan, als we een goed gesprek kunnen hebben tijdens een wandeling of bij een kop koffie op een terras? We moeten af van ‘me, myself, and I’ en terug naar de waarden die er werkelijk toe doen.

Via deze psychiaters kom ik vanzelf bij godsdienst en geloof. Zij leggen iets bloot van een diep tekort. Religie, ooit een vast oriëntatiepunt, is voor velen verdwenen. Mensen zochten vervanging in materie, maar deze stilt de honger niet en hedonisme bevredigt niet. Er blijft een groot verlangen naar iets anders. Waarom trokken deze psychiaters volle zalen met jonge mensen die hun woorden absorbeerden? Omdat er een diepe hunkering bestaat naar wat werkelijke voldoening geeft. Het is gewoon waar wat we in de Bijbel lezen: ‘Wat baat het een mens als hij de wereld wint, maar schade lijdt aan zijn ziel?’

Lijdend mens Ik noem Dirk de Wachter een Jethro in ons tijdsge

Ik noem Dirk de Wachter een Jethro in ons tijdsgewricht. Hij heeft gezien hoe het leven eendimensionaal is geworden en zegt onverwachts: ‘Ik vind het veelzeggend dat God is neergedaald uit de hemelen in de vorm van Zijn Zoon, die een lijdende mens was. Hij sterft, na op een verschrikkelijke manier gemarteld te zijn. Dat doet een appel op ons: zien wij het leed van de ander nog wel? Voelen wij ons van binnenuit aangedreven tot zorg voor de medemens die in nood is?’

De Wachter verklaart door de Joodse wijsgeer Levinas beïnvloed te zijn: ‘Ik vind het een aansprekende gedachte dat het goddelijke verschijnt in de blik van de ander.’ Deze Jethro heeft in een geseculariseerde samenleving iets wezenlijks te zeggen. Hij brengt de godloze mens terug naar godsdienstige kaders en wijst het individualisme af als een ontsporing die de mens bij zijn oorsprong vandaan voert.

Overigens had de Jethro uit Exodus 18 ook een relatie met de God Die Zich aan Mozes had geopenbaard. Hun gesprek ging over de grote daden van God voor Zijn volk Israël. Jethro had er al over gehoord – niet via internet, maar via ‘k-mail’ (kameel). Mozes vertelt hem het verhaal van Israëls uitredding. Jethro is onder de indruk en breekt uit in lofprijzing: ‘Geprezen zij de Heere, Die u gered heeft uit de macht van de Egyptenaren en van Farao. Nu weet ik dat de Heere groter is dan alle goden…’ Na dit gesprek volgt een plechtige verbondsmaaltijd in het bijzijn van alle oudsten van Israël. Zo zal het volk waarvan Jethro als priester de godsdienstige leider is, voor altijd met Israël verbonden blijven.

Heiden tot zegen

Jethro is niet de enige buitenstaander die door God is ingezet. Ook koning Cyrus van Perzië was een werktuig in Zijn hand. Door hem liet God de ballingschap eindigen. Cyrus – in de Bijbel ook wel Kores genoemd – wordt zelfs ‘gezalfde des Heeren’ genoemd (Jes. 44:28-45:3). Anders dan andere heersers pleegde hij geen vernietiging of plundering, maar hij streefde naar vrede. Hij liet het volk Israël terugkeren naar hun land en gaf de tempelschatten mee. Een heiden tot zegen!

Laten we daarom luisteren naar de Jethro’s van nu. Misschien gebruiken zij andere woorden en hanteren ze niet onze belijdenissen, maar de Heere kan Zich van hen bedienen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen