Volk van God

De benaming ‘volk van God’ laat vooral twee dingen over de kerk zien. Allereerst dat haar oorsprong bij God ligt en voortkomt uit Zijn verlangen. De kerk is geen menselijk initiatief, maar het plan van God. Hij wil in een verbond met mensen leven en roept hen om bij Hem te horen en in Zijn nabijheid te leven.

Als de Bijbel over Gods verbond spreekt – een van de hoofdthema’s van de Schrift – dan gaat het er ten diepste om dat God mensen tot Zijn volk wil maken, om in verbondenheid met Hem te leven. Het is iets onvoorstelbaars dat de grote God Zich zo diep neerbuigt en vertrouwelijk met mensen wil omgaan.

Daarnaast verwijst de naam ‘volk van God’ naar de roeping of missie van de kerk. Theologen onderscheiden gewoonlijk een drievoudige roeping: God dienen, elkaar opbouwen en de wereld tot zegen zijn. In de kerk kijken we omhoog, naar elkaar en om ons heen.

De naam ‘volk van God’ legt de prioriteit duidelijk bij die eerste taak: God dienen. Dat is de hoogste roeping van de kerk. Hij is ook onze grootste schat, of zoals John Piper zegt: ‘God is het Evangelie’. Vanuit het kennen van God en de toewijding aan Hem kunnen we ons vervolgens geven aan elkaar en aan de wereld.

Calvijn en Piper

Veel christenen lijken vandaag de dag de focus op God te zijn kwijtgeraakt. In veel hedendaagse literatuur over kerk-zijn ligt de nadruk op zaken als een rechtvaardige en barmhartige samenleving, vrede, verbondenheid en aanwezigheid in het lijden. De verticale relatie met God wordt hierin niet per se ontkend, maar functioneert niet langer als het dragende fundament voor opbouw binnen de gemeente en om buiten de kerk tot zegen te zijn.

Stemmen uit het verleden kunnen ons hier helpen. C.S. Lewis spreekt in dit verband over de ‘frisse zeebries der eeuwen’. Denk bijvoorbeeld aan de theocentrische grondtoon in Calvijns Institutie. Welk thema uit de geloofsleer hij ook behandelt, hij doet dat altijd vanuit de gerichtheid op God en Zijn eer. Ook een hedendaagse stem als die van John Piper is op dit punt inspirerend. We kunnen van hem leren dat de eerste roeping van de kerk, het volk van Gód, is om te denken en leven met het oog op God en Zijn grote daden.

Schepping en zondeval

Hoewel de Bijbel meestal over de kerk spreekt vanuit het perspectief ná de zondeval, worden de eerste contouren van Gods kerk al bij de schepping zichtbaar. God schept Adam en Eva naar Zijn beeld en zet hen apart binnen Zijn schepping om Hem te dienen als profeten, priesters en koningen. Zij krijgen de taak om de aarde tot Zijn heiligdom te maken.

Als God Adam en Eva na de zondeval in Zijn onbegrijpelijke liefde en genade vasthoudt en verlossing belooft, wordt Zijn plan met de kerk stap voor stap duidelijker.

In dat plan neemt het volk Israël een cruciale rol in. Vanaf Genesis 12 richt het Oude Testament zich vrijwel uitsluitend op Gods weg met dit volk. Toch blijven de andere volken niet buiten beeld.

Abraham krijgt de belofte dat in hem en zijn nageslacht alle volken gezegend zullen worden (Gen. 12:3). En als de profeten spreken over een heilstijd voor Israël, dan mogen ook de heidenen daarin delen. Dat in het Nieuwe Testament de deur naar de volken wijd opengaat, is dus niet alleen een ‘geheimenis’ (Ef. 2; Rom. 11), maar ook het plan van God en de vervulling van Zijn belofte.

Tegelijk blijft Israël in de kerk de oudste broer. De kerk van het nieuwe verbond staat volledig in de lijn van het Oude Testament en de kerk van toen. Sterker nog, de belangrijkste bouwstenen en principes voor de kerkleer zijn in het Oude Testament te vinden.

Bouwstenen

Een aantal oudtestamentische bouwstenen van de kerk verdient hier extra aandacht. De eerste is dat de kerk een schepping van het Woord is. Volgens Luther is er geloof waar het Woord is, en is de kerk er waar geloof is. Of zoals de Heere Jezus het Martha leert: het begint met luisteren aan Zijn voeten, pas daarna komt het dienen.

Een tweede oudtestamentische bouwsteen is dat de kerk geen losse gemeenschap is, maar een gemeenschap van regels en kaders, juist als het gaat om de eredienst. God voorziet daarin. Ook vandaag kan de kerk alleen floreren binnen deze structuur en bedding, ook al staat dat haaks op de trend om een persoonlijke stijl van omgaan met God te zoeken.

Een derde bouwsteen is dat je je plek in de kerk van God ontvangt en niet allereerst zelf uitkiest. De geschiedenis van God met Israël herinnert ons eraan: de kerk begint bij God en Zijn verbond. Een Israëliet werd zelfs in de kerk ‘geboren’. Juist in een tijd waarin geloof en de kerk zomaar persoonlijk keuzemenu worden, is het advies van evangelist Henk Binnendijk daarom wijs: ‘Waar God je gezaaid heeft, daar moet je bloeien.’

Eschatologisch

De naam ‘volk van God’ herinnert de kerk vandaag dus aan haar wortels in het Oude Testament, aan de onopgeefbare relatie met Israël en aan de diepe eenheid tussen de kerk van vóór en na Christus. Gereformeerde theologen spraken in dit verband ook wel van de Joodse kerk en de christelijke of katholieke kerk.

Tegelijk is er ook sprake van verschil. Het Oude Testament vraagt om vervulling, zelfs om verlossing en radicaal ingrijpen van God (Ps. 130). Met andere woorden: de kerk van het Oude Testament is sterk eschatologisch van karakter, gericht op de komst van Gods heil. Lukas typeert mensen als Simeon en Anna veelzeggend als gelovigen die de verlossing van Israël verwachten.

Die verwachting is niet beschaamd. God grijpt in – en hoe. Hij komt Zelf naar ons toe, door Zijn Zoon de Heere Jezus Die een van ons wordt en onder ons komt wonen. Hij vergadert Zijn volk, Gods volk, om Zich heen. Eerst uit Israël de twaalf en andere discipelen, als het begin van een vernieuwd volk van God. Na Hemelvaart en Pinksteren wordt dat volk vanuit de hemel wereldwijd bijeengeroepen. In Openbaring zien we het einddoel: een ontelbare menigte, afkomstig uit alle naties, stammen, volken en talen (7:9).

Jaarthema

1. De kerk is van God

2. Volk van God

3. Lichaam van Christus

4. Tempel van de Heilige Geest

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen