Viering en vrucht (10)

Een vorige keer schreef ik iets over het Heilig Avondmaal als gedachtenisviering. Ook vroeg ik tóen aandacht voor wat er nu eigenlijk gebeurt als het Avondmaal wordt gevierd. Er vindt gemeenschap plaats met Christus. Zijn Persoon en Zijn offer staan in het middelpunt. Door Christus en Zijn volbracht werk wordt er óók gemeenschap geoefend met God de Vader. Want de Heilige Geest brengt ons door het offer van Christus aan het Vaderhart van God. Men mag ook zeggen: op grond van het offer van Christus op Golgotha's kruis worden wij door de Heilige Geest in de armen van God gelegd. Armen die ons in liefde opnemen. Armen die ons koesteren. Armen die het ons laten geloven wat ons al eens eerder uit de Schrift werd geopenbaard: 'Ik heb u liefgehad met een eeuwige liefde; daarom heb Ik u getrokken met koorden van goedertierenheid'.

Kortom: er is gemeenschap aan de tafel met een Drie-enige God.

Wel maak ik daarbij de kanttekening dat deze gemeenschap er niet automatisch is. De gang naar de Tafel des Heeren en het deelnemen aan de dis van het Nieuwe Verbond is niet altijd hetzelfde.

Gemeenschap met Christus en met Zijn Vader is er alleen door de Heilige Geest. Het is inderdaad Gods Geest die ons met vrucht Avondmaal doet vieren. Hij gééft dat het geloof wordt versterkt.

Daarom blijft zowel bij het aangaan als bij het aanzitten aan de Tafel de bede om Gods Geest dringend nodig. Het heeft niets met mystiek te maken maar wel met spiritualiteit als ik schrijf dat de Heilige Geest alleen ons werkelijk Avondmaal doet vieren.

De triomferende kerk

Het gebeurt niet bij iedere Avondmaalsviering, maar het komt wel voor dat men tijdens het communiceren van brood en wijn niet alleen gemeenschap oefent met allen die aan tafel zitten, maar ook met al degenen die reeds gezeten zijn aan de bruiloft des Lams. Sommigen noemen dit mystiek en zeggen dat gemeenschap met hen die alle lijden te boven zijn onmogelijk is.

Ik ga niet alle Schriftplaatsen noemen waar in meerdere of mindere mate sprake is van een gemeenschap met de triomferende kerk. Ik denk slechts aan Johannes op Patmos. Hij ontving niet alleen een gezicht op allen die thuis (in de hemel bij God) waren, doch hij oefende er ook gemeenschap mee. Hij ontving als het ware een voorsmaak van wat hij na zijn sterven werkelijk en dan volkomen zou ondervinden.

In zijn afscheidspreek te Huizen heeft G. Boer gezegd, dat hij - in de hem achterliggende jaren dat hij de gemeente mocht dienen - méér dan eens tijdens de viering van het Heilig Avondmaal de bijna lijfelijke aanwezigheid van de reeds gezaligden ondervond. Zij waren als het ware aan de Tafel des Heeren hier beneden.

Dit gebeurt nog wel! Dit kan zijn met de triomferende kerk in het algemeen, maar het kan door de Heilige Geest ook zijn met een vader of een moeder, zelfs met een kind dat ons naar de zalige oorden is voorgegaan. Met Christus wordt er gemeenschap geoefend, doch ook met elkaar.

Nog één ding wil ik hierover schrijven. Dat dit alles zeer teer ligt, zal duidelijk zijn. Ik kan hierover niet in detail schrijven. Wel moet ik zeggen dat wie het zo nu en dan eens mee mag maken met mij zal zeggen: 'Het is door geen leed uit ons geheugen te wissen'. Het komt wel voor dat men precies de Avondmaalszondag nog weet te noemen waarop die gemeenschap er mocht zijn voor Gods troon en hier beneden. Wel maak ik daarbij de opmerking, dat Christus en Zijn offer altijd in het middelpunt staan en van Hem uit er gemeenschap is met elkaar.

Als men mij vraagt of die gemeenschap met de gezaligden er steeds is als er Avondmaal wordt gevierd, is mijn antwoord ontkennend. Zij is er zo vaak als de Heere ons die geeft. Dat kan in het leven van een kind Gods een enkele keer zijn, maar ook gebeurt het wel dat men van die 'lijfelijke' aanwezigheid van de verlosten niets ondervindt. De Heere bewaart dan die gemeenschap totdat men zelf tot de verloste Kerk zal zijn ingegaan.

Maar wie het in het hier en nu ondervindt, zal dit nooit vergeten. De Heere alleen krijgt daarvoor de eer.

Gemeenschap niet met de doden, doch met de levenden. Op aarde mogen zij hun ogen gesloten hebben, maar ziet: zij leven voor altoos bij de Heere.

De gezaligden zijn de wolk van getuigen. Met name als er door Christus met hen aan de Tafel gemeenschap geoefend wordt, horen wij ze tot ons zeggen: 'Volhouden, volhouden, de moed niet laten zakken. Want wie volharden zal tot het einde, zal zalig worden'. De wolk van getuigen spoort ons aan. Wij horen ze zeggen als wij bij de tekenen van brood en wijn Christus' dood gedenken: 'Door Gods genade zijn wij er ook gekomen, thuis gekomen, maar zo zult u, zo zal jij ook eens thuiskomen.

Strijdende kerk

Wie zitten er aan de Tafel des Heeren? Het antwoord op deze vraag is reeds meer dan eens in deze serie artikelen gegeven. Dit keer schrijft ik echter: aan de Tafel zit een strijdende kerk.

Vanzelfsprekend is niet bedoeld een kerk die met anderen strijdt. Neen, als wij het hebben over de strijdende kerk bedoelen wij allen, jongeren en ouderen, die deel hebben gekregen aan de enige troost in het leven en in het sterven. Zij hebben een strijd niet met anderen, maar wel met zichzelf. Ook hebben zij het geweer altijd in de aanslag om de wereld en de duivel te treffen wanneer zij een aanslag op hun leven doen.

Een christen is een echte strijder! Als zodanig zit hij ook aan de Tafel. Dag en nacht is hij in een gevecht gewikkeld met de driekoppige vijand: zonde, wereld en eigen vlees. Wie daarom op een rechte wijze aanzit en Avondmaal viert zal z'n mededisgenoot als een strijder herkennen.

Maar dat niet alleen. Aan Tafel is als het goed is de band van de liefde aanwezig. Deze band verbindt met alle andere strijders. Er is een band aan alle andere leden .van hetzelfde lichaam van Christus. De band van de liefde draagt er door de Heilige Geest zorg voor dat men broeder of zuster van elkaar is.

Dat is een wonder! Niet banden des bloeds binden samen. Genade en liefde binden samen. Mensen die in de wereld niet samen optrekken, zien wij wel aan de Tafel des Heeren samen aanzitten in broederlijke en zusterlijke liefde.

Een vuilnisophaler zit er naast een internist. Een student zit er naast een man van tachtig die nauwelijks de lagere school (basisschool) heeft gevolgd. Ook zit een zeer begaafde vrouw naast een verstandelijk gehandicapt meisje.

Rangen, standen, kwaliteiten binden niet samen aan de Tafel. De liefde en Gods genade bindt samen. Zo wordt er met elkaar gemeenschap geoefend. Zo komt er niet alleen maar een lust en een begeren om naar al Gods geboden te leven, maar ook om van nu voortaan in vrede met de naaste te leven.

Wanneer die liefdesband er werkelijk is, zal men de ander uitnemender achten dan zichzelf.

Een echte en rechte gang naar het Avondmaal houdt altijd in dat men liever de voeten van elkaar wast dan de oren.

Ook zal niet iedere kleinigheid worden aangegrepen om de broeder of de zuster de mantel uit te vegen.

Men zal méér het goede voor elkaar zoeken dan dat men kwaad voor de ander bedenkt. Liefde tot God en liefde tot de naaste worden wel onderscheiden, maar een vruchtbare Avondmaalsviering laat ze beiden samen opgaan.

Eenvoudig gezegd: zij zijn niet van elkaar te scheiden.

Terecht heeft F. Bakker in één van z'n meditaties in 'Gebedsgestalten' opgemerkt dat liefdeloos is goddeloos.

Zonder liefde tot de naaste kan men eigenlijk geen Avondmaal vieren. Wat zeker is: het nut van zo'n Avondmaalsviering zal gering zijn. Ook kan men geen vrucht daarvan verwachten.

Zwak

Heel juist merkt W. van 't Spijker op als hij het klassieke Avondmaalsformulier bespreekt in 'Bij beker en brood' dat juist de gereformeerde christenheid eigenlijk maar weinig zicht heeft op de gemeenschap der heiligen en daarmee op de onderlinge liefde zoals ik hierboven heb omschreven.

De gemeenschap der heiligen is aan de Tafel des Heeren soms niet alleen ver te zoeken, maar ook als zij er is, is zij een zwakke aangelegenheid.

Het lijkt wel alsof men op z'n eentje Avondmaal viert en alsof de man of vrouw die naast ons zit niet van belang is en niet behoort tot het ene lichaam van Christus.

Dat geen oog hebben voor elkaar kan maar niet afgedaan worden door te zeggen dat wij in een individualistisch tijdperk leven.

Ook kan men niet zeggen dat de oorzaak ervan is dat in de prediking altijd alleen maar de nadruk wordt gelegd op de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof.

Wel kan gezegdworden dat de waarheid onder ons doorgaans meer aandacht krijgt dan de eenheid. Dat dit niet helemaal conform de reformatie is, maar vooral niet in overeenstemming met de Schrift zelf is, zal duidelijk zijn. Men zie daarvoor ook het interview met A. Romein in Kerkinformatie van mei jl.

Paulus heeft met betrekking tot de eenheid van de gemeente zeer breedvoerig over het lichaam van Christus gesproken. Niet een enkel lid van dit lichaam kan zeggen dat men de ander niet nodig heeft. Zij vor­ men samen één lichaam (1 Kor. 12).

In ons Avondmaalsformulier staat daarover het volgende geschreven: 'Eén brood is het, zo zijn wij velen één lichaam, dewijl wij alleen eens broods deelachtig zijn'.

Het zal juist zijn dat men over de precieze uitleg van deze woorden van gedachten kan verschillen. Toch wijzen ze overduidelijk op de eenheid van de gemeente van allen die van Christus zijn.

Daarom mag aan de Tafel de gemeenschap der heiligen als een eenheid niet vergeten worden, maar ook niet de broederlijke liefde. Deze laatste vindt haar fundament in de vergeving der zonden. Men mag ook zeggen: in het genadebrood dat men uitgereikt krijgt en waarvan dan toch maar ieder kind van God moet leven.

Liefde, onderlinge liefde aan Tafel zal óók te horen en te zien zijn. Die liefde zal in woorden en in daden metterdaad aan elkaar bewezen worden. En dat in het gewone dagelijkse leven. Gemeenschapsoefening met een Drie-enige God en met elkaar aan de Tafel heeft praktische gevolgen voor het leven hier en nu. Maar daarover graag een volgende keer. (Wordt vervolgd.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen