Onrust om bijbelvertalingen

In enkele vertalingen zijn de uitdrukkingen ‘Vader’ en ‘Zoon van God’ vervangen door uitdrukkingen uit de Koran over God en de profeten, zoals ‘de Beschermer’ en ‘Gods vertegenwoordiger’.
De laatste maanden is hierover in de media ophef ontstaan.
De vertalingen waarover het gaat, zijn met name de laatste vijftien jaar ontstaan op initiatief van enkele zendingsorganisaties. Zij stellen dat met deze nieuwe vertalingen opmerkelijke resultaten zijn bereikt onder moslimgemeenschappen die tot dusverre gesloten waren voor het evangelie. Vaak gaat het daarbij om zogenaamde insider movements waarbij moslims die Jezus aanvaarden als Redder en Heer, zich niet (direct) aansluiten bij bestaande kerken en zich soms ook nog moslim blijven noemen.

Bedenkingen
De stichting Evangelie & Moslims is niet categorisch tegen bijbelvertalingen die rekening houden met de leef- en denkwereld van moslims. Bij sommige vertalingen hebben we echter wel bedenkingen en bij het wegvertalen van de uitdrukking ‘Zoon van God’ en ‘Vader’ wordt er wat ons betreft een grens overschreden.

Bezwaren
Tegen dit wegvertalen is een aantal bezwaren in te brengen.
(1) Het veronderstelt een onwetendheid bij moslims die steeds minder reëel is. Door globalisering en internet zijn er steeds minder moslims die nog niet bekend zijn met de controverse tussen moslims en christenen over Jezus. Niet alleen waarschuwt de koran christenen expliciet om Jezus geen Zoon van God te noemen en wordt bijna elke moslim van huis uit of in de moskee ervoor gewaarschuwd, intussen weten moslims ook wel dat christenen Jezus wél zo noemen omdat het zo in de Bijbel staat. Voor evangelisatielectuur en persoonlijke gesprekken kan het wijs zijn andere omschrijvingen van Jezus te gebruiken, maar voor een bijbelvertaling is het geen deugdelijke oplossing.

(2) Het versterkt wantrouwen tegenover de Bijbel. In de Koran verwijt Mohammed Joden en christenen dat zij hun Schriften ‘verdraaien’ om hun argumenten tegenover hem sterker te maken. De technische term daarvoor is tahrief.
Moslims vandaag onderstrepen dat door te wijzen op het bestaan van allerlei tegenstrijdige bijbelvertalingen. Daarom vraagt bijbelgebruik onder moslims om extra zorg om dit verwijt niet onnodig te voeden. Er zijn ook voldoende goede alternatieven beschikbaar.

Betekenisverlies
(3) De uitdrukking ‘Zoon van God’ kan niet zonder ernstig betekenisverlies door een andere uitdrukking vervangen worden. De uitdrukking ‘Zoon’ bij Jezus heeft in het Nieuwe Testament een rijkdom aan betekenissen. Soms ligt het gewicht op Zijn godheid, soms op Zijn middelaarschap, soms op Zijn gemeenschap met de gelovigen.
Wie dit in een parafraserende vertaling zou omschrijven met andere bewoordingen, zou steeds een andere omschrijving moeten kiezen.
Het verband van het Nieuwe Testament raakt dan weg. Vaak roepen de voorgestelde alternatieven het gevoel op dat de vertalers de Zoon geen gelijke eer toekennen als de Vader en zijn ze exegetisch aanvechtbaar of eenzijdig.
Vader en Zoon zijn begrippen die in iedere cultuur bekend zijn en altijd een bredere betekenis hebben dan alleen de seksuele. Ze spelen een centrale rol in de bijbelse openbaring over Gods karakter, voor wie de moeite wil nemen die te leren kennen. De Bijbel legt zichzelf immers uit.

Relationeel
(4) De weerstand bij moslims is niet in de eerste plaats rationeel van aard. Het belangrijkste bezwaar van moslims tegen de uitdrukking ‘Zoon van God’ is niet dat dit een seksuele relatie tussen God en Maria zou veronderstellen.
De meeste moslims weten of ontdekken al snel dat de Bijbel dat evenmin als de koran leert. Het bezwaar is ten diepste niet rationeel van aard, maar relationeel.
Weerstand is er tegen de gedachte dat wij zúlke slaven van het kwaad zijn en God zó bewogen met ons is, dat Hij Zelf tot ons komt in de gestalte van een dienstknecht en om en door onze zonde zijn leven geeft aan het kruis. Dát is een confrontatie tot op het diepst van ons bestaan. Dáár ligt de moeite met deze uitdrukking.

Verdeeldheid
(5) Het brengt onnodig verdeeldheid onder christenen. De kwestie van het wegvertalen van de uitdrukking ‘Zoon van God’ roept heftige negatieve reacties op van de bestaande christelijke gemeenschappen en vooral van hen met een moslimachtergrond. Het lijkt me belangrijk dat organisaties die verantwoordelijk zijn voor bijbelvertalingen, laten meewegen dat een Bijbel iets anders is dan gelegenheidslectuur voor evangelisatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen