Bach, een bode van boete en geborgenheid (1)
Bachjaar Toen de lente van 1685 inzette, op 21 maart, werd Johann Sebastian Bach geboren. Driehonderd jaar geleden. In datzelfde 1685 zagen overigens nog twee grote componisten het levenslicht: G. F. Händel en G. D. Scarlatti, en precies honderd jaar eerder Heinric ...
Bach, een bode van boete en geborgenheid (2)
Onbegrepen Bach leefde in een spiltijd, een kenterend getij: de wending van Barok naar Verlichting. Hoewel de Verlichting betrekkelijk laat op Duitsland, met name op Leipzig vat kreeg, was het toch enkele tientallen jaren na Bach's dood ook daar zover. De eenheid d ...
Bach, een bode van boete en geborgenheid (3)
Bibliotheek Veelzeggend is de inhoud van Bach's bewaard gebleven, vooral theologisch georiënteerde bibliotheek. Het is een aparte studie waard. In deze boekenrij stond een Lutheruitgave in 18 banden, dogmatische en polemische lectuur, vooral ook stichtelijke werken ...
Bach, een bode van boete en geborgenheid (4)
Cantates en passies Schweitzer vindt de cantates het grootste geschenk dat Bach ons heeft nagelaten. De rest noemt hij zelfs 'toegift'! Feit is dat Bach in de cantates 't meest compleet zijn muzikale profetie kon uitoefenen. De cantates in de eredienst, die als geh ...
Naar het land van Luther en Bach
Vorig jaar, in de maanden juni en juli, schreef ik over Frankrijk, het land van Calvijn. Er is echter nog veel méér moois te zien, in ons land en daarbuiten. Waarom zouden we niet eens naar het land van Luther gaan? U hoeft er niet eens zo ver voor te reizen, want 'het land van Luther' ligt ongev ...
Naar het land van Luther en Bach
Ruim tien kilometer noordwest van Eisleben ligt het rustige dorpje Mansfeld. We moeten beslist niet vergeten daarheen te gaan, want daar groeide Luther op en bracht er zijn kinderjaren, tot ongeveer 14 jaar, door. Daarna zal hij er ook vele malen geweest zijn, want zijn ouders bleven er wonen. ...
Naar het land van Luther en Bach
Als we de levensloop van Luther zouden willen volgen zouden we van Mansfeld naar Magdeburg moeten gaan. Vader Hans stuurde hem hier, toen hij nog naar 13 jaar was, naar de voortgezette school. Een heel gebeuren voor een 13-jarig jongetje (Magdeburg ligt een goede 70 kilometer noordelijk van Mansf ...
Naar het land van Luther en Bach
Mühlhausen
We kunnen van Eisenach vijftien kilometer naar het noorden gaan, naar Mühlhausen, de stad waarin tijdens de boerenoorlog van 1524/25 de radicale en revolutionaire Thomas Müntzer leefde, die met de Hervorming was meegegaan maar volkomen doorsloeg en Luther en d ...
Naar het land van Luther en Bach
6. Wittenberg (2) Als het even kan moeten we in Wittenberg enkele dagen verblijven, het liefst ook een zondag, zodat we naar een van beide historische kerken, de Marien-stadskerk of de Slotkerk, ter kerke kunnen gaan. Het gaat in een lutherse eredienst wat ...
Naar het land van Luther en Bach
7. Halle
Wat heeft Halle met Luther of Bach te maken? Niet zo heel erg veel, maar toch wel wat. Luther stond in Halle één nacht opgebaard, toen zijn lichaam overgebracht werd van Eisleben naar Wittenberg. Hij heeft in Halle ook verschillende keren gepreekt. En Luthers na ...